Sayıştay Başkanlığınca hazırlanan raporda, İBB tarafından pazarlık usulü ile gerçekleştirilen 94 milyon 815 bin 200 lira sözleşme bedelli “şerbetli tatlı alımı” işinde yaklaşık maliyetin gerçekçi belirlenmediği, işi alan yüklenicinin faaliyet merkezinin Muş olduğu, iş süresince yalnızca sigortalı bir personelinin bulunduğu ve işin alt yükleniciye kapalı olmasına rağmen alt yükleniciden temin edildiğine ilişkin tespitlere yer verildi.
Kamu İhale Kanunu ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ndeki yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin mevzuat hükümlerinden bahsedilen raporda, İBB tarafından yaklaşık maliyeti belirlemek amacıyla 4 firmadan fiyat teklifi alındığı, yaklaşık maliyetin sadece bu teklifler esas alınarak oluşturulduğu, yaklaşık maliyet hesabında ürünlerin bir önceki sözleşme fiyatlarının hesaplamaya dahil edilmediği belirtildi.
Raporda, fiyat teklifi alınan firmalardan üçünün pazarlık usulü ihaleye teklif vermeye davet edildiği ve bu firmalardan ikisinin teklif verdiği kaydedilerek, “Yapılan incelemede, pazarlık usulü ile yapılan alımlardaki fiyatların sonraki tarihli ihale fiyatlarıyla karşılaştırıldığında göreli yüksek bedellerle gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Firmaların gerçek piyasa koşullarını yansıtan rekabetçi fiyatlar yerine, yaklaşık maliyete yakın veya bu maliyeti aşmayan ancak piyasa rayiçlerinin üzerinde teklifler sundukları, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen söz konusu alımda oluşan fiyatların, sonraki dönemde yapılan açık ihale fiyatlarına kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Bu itibarla aynı ürünlerin sonraki dönemlerde daha düşük bedellerle temin edilebilmesi, yaklaşık maliyetin ve buna bağlı olarak sözleşme bedelinin piyasa koşullarını yansıtmadığını açıkça ortaya koymaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.
Bu kapsamda, raporda incelenen mart ve nisan aylarını kapsayan “şerbetli tatlı alımı” işinin önceki ve sonraki ihalelerle karşılaştırmalı değerlerinin bulunduğu tablonun yer aldığı raporda, 2025 yılı ocak-şubat aylarında 300 lira, mayıs-aralık aylarında 370 lira üzerinden temin edilen şerbetli cevizli kadayıfın pazarlık usulü alımda 572 lira birim fiyat üzerinden, ocak-şubat aylarında 370 lira, mayıs-aralık aylarında 506 lira üzerinden temin edilen soğuk baklavanın ise pazarlık usulü alımda 1200 lira birim fiyat üzerinden temin edildiği aktarıldı.
Raporda, sözleşmesinde alt yüklenici çalıştırılamayacağına ilişkin açık hüküm olmasına rağmen yüklenicinin üretim yeri ve yeterli teknik kapasitesinin bulunmaması nedeniyle işin fiilen bir önceki alımın da yüklenicisi olan firmanın alt yüklenimi vasıtasıyla gerçekleştirildiği belirtilerek, şu bulgulara yer verildi: “Bu durum, sözleşme hükümlerine açık aykırılık teşkil etmekte olup pazarlık usulü ile yapılan ihale aşamasında davet edilen isteklilerin teknik yeterliklerinin ve kapasitelerinin sağlıklı şekilde değerlendirilmediğini göstermektedir.
Ayrıca, işi fiilen yerine getiren alt yüklenicinin, aynı ürünlere ilişkin bir önceki alımın da yüklenicisi olması, aynı ürünlerin fiili olarak aynı yükleniciden temin edilmesine rağmen bir önceki alımla kıyaslandığında daha yüksek bedelle gerçekleştirilmesine sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.” Sayıştay’ın söz konusu tespitlerine ilişkin raporda, İBB’nin verdiği cevaba da yer verildi.
İBB’nin, sürecin mevzuata uygun yürütüldüğünü açıkladığı, pazarlık usulü alımın ramazan ayı kapsamında iki aylık olarak yapıldığı, bu ihalede ürünlerin yüzde 72’sinin tek kullanımlık plastik ambalajla istendiği, açık ihalede ise bu oranın yüzde 5 ile sınırlı kaldığı, ayrıca pazarlık usulü alımdaki ürünlerin yaklaşık yüzde 70’inin porsiyonluk olarak ambalaj, etiket ve kolileme gerektirdiği, bu sebeple ambalaj, işçilik ve lojistik maliyetlerinin fiyat farkının asıl nedeni olduğunun ileri sürüldüğüne raporda değinildi.
Yüksek bedelli soğuk baklava kaleminin ise menülere dahil edilmediğinin ifade edildiği kaydedilen raporda, alt yüklenici hususunda ise sözleşmede alt yüklenici yasağı bulunmakla birlikte işin tamamen başka firmaya devredildiğine dair somut tespit olmadığı, yüklenicinin ürünleri yetkili satıcı sıfatıyla temin ettiği, gıda sektöründe tedarik zinciri içinde başka üreticilerden ürün temininin ticari hayatın olağan akışı olduğu ve alt yüklenicilik sayılamayacağı, sevk irsaliyesi ve faturalarla bunun belgelendiğinin savunulduğundan bahsedildi.
